|
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Kuzey Amerika'da ortaya çıkan domuz
gribi hastalığının, insandan insana geçebileceği için büyük bir grip
salgınına dönüşme olasılığı bulunduğunu bildiriyor.
Bir veya birkaç ülkede birden
yayılabilen grip salgınları ve nasıl durdurulabileceği ya da
hızının kesilebileceğine ilişkin ortaya konan kimi bilgiler
şöyle:
- Yeni tip grip virüsleri çoğu
zaman çiftlik hayvanlarında, özellikle de kümes
hayvanları ve domuzlarda ortaya çıkar. İlk kez
hayvanlarda ortaya çıkan bu virüslerin çoğu insanlara
geçmez.
- Ülkeler arasında yayılan grip
salgınları ise grip virüslerinin, doğal bağışıklığı
olmayan kişilere geçen ve insandan insana bulaşabilen
yeni bir türe dönüşmesiyle ortaya çıkar.
- Yeni tür grip virüsü de büyük
olasılıkla mevsimsel griplerde olduğu gibi öksürük ve
hapşırıkla havadan yayılır.
- Yeni tür virüs, yaygın bir
bağışıklık olmaması nedeniyle insanları normal bir
gripten daha ağır etkiler. Büyük salgına dönüşen
hastalığın en fazla hangi yaş grubunu etkileyeceğini
öngörmek de güç olur.
- Bilim adamları bugüne dek en
çok H5N1 türü kuş gribinin, mutasyona uğrayarak insandan
insana geçen bir türe dönüşmesiyle büyük salgına yol
açmasından endişe ediyordu. Kuş gribinin ölümcül türü
olan H5N1, 2003'ten bu yana 100'ü aşkın kişiye bulaştı
ve bu kişilerden yarısından fazlası öldü. Ancak bugüne
dek bu virüs kolayca insandan insana geçebilecek gibi
görünmedi.
- Birden fazla ülkede birden
görülen grip salgınları genelde her yüzyılda 2 kez
meydana geliyor, ancak bunların zamanı önceden
belirlenemiyor. Ağır grip salgınları 20. yüzyılda;
1918'de (İspanyol gribi), 1957'de (Asya gribi) ve
1968'de (Hong Kong gribi) görüldü. WHO verilerine göre,
dünya çapında 40 ile 50 milyon arasındaki kişinin öldüğü
1918'deki salgın, insanlık tarihinin ağır salgını oldu.
- Tam bir salgın patlak
verdiğinde WHO, hastalıkla ilgili alarm düzeyini 6.
aşamaya yükseltecek.
- Ülkeler, salgının ulaşmasını
ertelemek için sınırlarını kapatma ve yolculuk
kısıtlamaları getirme gibi önlemlere başvurabilecekler,
ancak gene de salgının ulaşmasını engelleyemeyecekler.
- WHO'ya göre yaygın havayolu
yolculukları nedeniyle bir salgın hastalık, 3 ay içinde
dünyaya yayılabilir.
- Çoğu ülke, tüm nüfusunu tedavi
edecek yeterli anti-viral ilaç desteğine sahip değil.
Ayrıca bir aşının hemen bulunması mümkün değil ve
yeterli miktarda üretilmesi zaman alacaktır. Öte yandan
zengin ülkelerin yoksul ülkelere göre, pahalı ilaçları
istenen fiyattan büyük miktarda satın alma gücü daha
fazla bulunuyor.
- Büyük salgınlardaki en büyük
sorunlardan birini hastalanan çok sayıdaki insanın
tedavisi oluşturuyor. Hastane personelinin de salgından
etkilenmesi nedeniyle tedavi edebilecek sağlık personeli
sayısı da azalıyor. Bu yüzden de çoğu ülke, anti-viral
ilaçları ilk alacakların sağlık görevlileri olacağını
ilan ediyor.
- Bir salgında ölüm oranları,
hastalık bulaşanların sayısına, nüfusun savunma gücüne,
virüsün ne kadar ölümcül olduğuna ve salgının
durdurulması için alınan önlemlere bağlı olarak
değişiyor. WHO, bir salgında 2 ila 7.4 milyon arasında
kişinin ölebileceğini tahmin ederken, bu rakamların
modelleme çalışmalarına dayandığına dikkat çekiyor.
Bu arada,
ekonomik hasar da bir salgının sağlık dışındaki en ağır
etkileri arasında sıralanıyor.
|
|