Vergi iadesinde çalışanlar ve emekliler hangi harcamaları
bildirecek?
Vergi iadesi telaşı başladı. Çalışanlar iadelerini almak,
emekliler ise 1 yıl boyunca avans olarak aldıkları iade karşılığı
olarak bildirimde bulunacaklar. 1 Ocak 2006 - 31 Aralık 2006
tarihleri arasında yapılan harcamalara ait belgelerin en geç 22 Ocak
2007 tarihine kadar ilgili kuruma verilmesi gerekiyor. Peki
çalışanlar için hangi harcamalar, emekliler için hangi harcamalar
geçerli? Kim ne kadar iade alacak? Vergi iadesiyle ilgili merak
edilen herşey burda.
Aralık ayının ortasından itibaren çalışan olsun, emekli olsun
herkesi bir telaş alır. 1 yıl boyunca alışverişlerde önemsemediğimiz
faturalar, 'en kıymetli' dönemini yaşar. Harcamaların tamamının
vergi iadesine dahil olmaması, bildirimleri yazarken epey sıkıntı
yaşanmasına neden olur. 'İnce' hesaplar başlar, 'Temizlik harcaması
geçersiz, gıda geçerli' diye. Ve büyük bir dayanışma; 'Lens faturası
geçerli mi?, Çocuğun spor okulu ücreti eğitim kapsamında mı?'
Bilenler bilmeyenlere anlatır.
Bu konuda emekliler, kısıtları az olduğundan biraz daha
rahatlar. Çalışanları ise titiz bir çalışma bekliyor. Hem çalışan
hem de emekli okuyucularımız için bir "Mini Vergi İade Rehberi"
hazırladık. Şu zorlu dönemde size yardımcı olacağını umuyoruz.
İLK SORU: KİM NE KADAR ALACAK?
Bu dönemde akıllara takılan ilk soru; 'Ne kadar bildirim
karşılığı ne kadar iade alacağım?' sorusudur.
|
|
Vergi iadesi için fişler 22 Ocak akşamına kadar verilebilecek. Asgari ücretli toplam 396,97 YTL, ayda ortalama net 1.000 YTL ücreti olan çalışan 803,69 YTL vergi iadesi alacak.
İSMMMO Başkanı Yahya Arıkan imzasıyla açıklanan ve vergi iadesiyle ilgili bilgilerin yer aldığı raporda, Türkiye'de yüksek düzeyde yaşanan kayıt dışılığın kayıt altına alınması için mevcut belge düzeninin gözden geçirilmesinin şart olduğu ancak, vergi iadesinin kaldırılmasının yanlış ve riskli bulunduğu belirtildi.
Arıkan, rapordaki değerlendirmesinde, vergi iadesi yerine asgari geçim indirimi getirilmek istendiğini anımsatarak, bu düzenlemeyle “işverene örtülü vergi avantajı” sağlandığını, buna karşılık özellikle yüksek gelir elde edenler başta olmak üzere çalışanların büyük parasal kayıplara uğrayacağını savundu.
Arıkan, Türkiye'de, çalışanların yüzde 90'ının vergi iadesi alamayacağını öne sürerek şunları kaydetti: “1984'ten bu yana eksiklikleri de olsa başarı ile uygulanan, ücretlilere vergi iadesi kaldırılmamalıdır. Önce emeklilerin aldığı vergi iadesi kaldırıldı. Şimdi de ücretlilerin aldığı vergi iadesi kaldırılmak isteniyor. Türkiye ekonomisinin en önemli sorunlarının başında kayıt dışılık geliyor. Kayıt dışılığın önlenebilmesi için yapılması gerekenlerden biri de belge düzeninin oturtulmasıdır. Vergi iadesi, alışverişlerde ve hizmetlerde belge istenmesinin önemli bir nedenidir.” Arıkan, harcama çeşitlerinde sınırlamanın kaldırılması, ücretlilere ayrı hukuk uygulanmaması, indirim (iade) oranlarının yükseltilmesi, ücretlilere iadenin yıllık değil 3 ayda bir verilmesinin sağlanması gereğine işaret etti.
SON TESLİM TARİHİ 22 OCAK
Vergi iadesi belgelerinin en geç 20 Ocak 2007 Cumartesi gününe rastladığı için 22 Ocak akşamına kadar verilebileceğini kaydeden Arıkan, ücretlilerin 1 Ocak-31 Aralık 2006 dönemine ait harcama belgelerini sunmaları gerektiği uyarısını yaptı.
ASGARİ ÜCRETLİ 396 YTL İADE ALACAK
İSMMMO'nun raporunda, 2006 yılı için vergi indirimi hesaplama örnek tablosuna da yer verildi, SSK'ya prim ödeyen çalışanlara göre düzenlenen tablo şöyle:
|
Aylık Net Ücret |
Vergi Matrahı |
Toplanabilecek Belge Tutarı |
İşleme Tabi Matrah |
2007 Yılında Alınacak İade |
|
380,46 YTL |
5.416,20 |
5.416,20 |
5.416,20 |
396,97 |
| 500 YTL |
7.125,37 |
7.125,37 |
7.125,37 |
499,52 |
| 750 YTL |
10.908,75 |
10.908,75 |
10.908,75 |
652,35 |
| 1.000 YTL |
14.692,13 |
14.692,13 |
14.692,13 |
803,69 |
| 1.250 YTL |
18.521,56 |
18.521,56 |
18.521,56 |
956,86 |
| 1.500 YTL |
22.671,27 |
22.671,27 |
22.671,27 |
1.122,85 |
| 1.750 YTL |
26.820,99 |
26.820,99 |
26.820,99 |
1.288,84 |
| 2.000 YTL |
30.970,70 |
30.970,70 |
30.970,70 |
1.454,83 |
| 2.250 YTL |
35.119,05 |
35.119,05 |
35.119,05 |
1.620,76 |
| 2.500 YTL |
39.264,19 |
39.264,19 |
39.264,19 |
1.786,57 |
| 3.000 YTL |
48.489,55 |
48.489,55 |
48.489,55 |
2.128,25 |
| 3.500 YTL |
57.806,33 |
57.806,33 |
57.806,33 |
2.528,25 |
| 4.000 YTL |
67.123,10 |
67.123,10 |
67.123,10 |
2.900,92 |
| 5.000 YTL |
85.756,64 |
85.756,64 |
85.756,64 |
3.646,27 |
|
HANGİ BELGELER GEÇERLİ?
Harcamaların özel gider indirimine konu olabilmesi için
öncelikle harcamanın Türkiye'de yapılması zorunlu. Harcama
belgelerinin gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinden alınacak
fatura, serbest meslek makbuzu, perakende satış fişi ve yazar kasa
fişinden oluşması gerekiyor. Belgeler, ücretlinin kendisi, eşi ve 18
yaşını aşmamış çocukları adına düzenlenebilir.
HANGİ HARCAMALAR İNDİRİME
TABİ ?
Çalışanlar ile emeklilerin indirime tabi harcamaları farklılı
gösteriyor. Her iki kesimin de indirime tabi harcamalarını kalem
kalem derledik.
ÇALIŞANLAR İÇİN GEÇERLİ HARCAMALAR
Vergi iade bildirimleri hazırlanırken en titiz çalışmayı yapması
gereken çalışanlar, bildirimlerini eğitim, sağlık, gıda, giyim ve
kira giderleri olmak üzere 5 grupta yapacak. Bunların dışında kalan
ulaşım, temizlik, dayanıklı tüketim malı bildirimleri ise kapsam
dışında. İşte harcama kalemleri...
Eğitim Giderleri
*Eğitim ve öğretim kurumlarına ödenen ücretler (Ana
okulu, kreş, ilköğretim, lise ve üniversite)
*Sürücü kursu ve eğitim amacıyla gidilen diğer kurslara
ödenen ücretler (Çocuklar adına ehliyet almaları için sürücü
kurslarına yapılan harcamalar karşılığında alınan faturalar eğitim
gideri olarak kabul edilir)
*Dershanelere ödenen ücretler.
*Kitap ve kırtasiye alımları ve eğitim amacı için
alınan araç ve gereçler için ödenen ücretler.
*Özel ders veren öğretmenlere ödenen ücretler (Serbest
meslek makbuzu ile belgelendirilmelidir)
*Servis bedeli olarak ödenen ücretler.
*Özel yurtlarda barınan öğrenciler için ödenen
ücretler.
*Spor okuluna giden öğrenciler için ödenen ücretler.
*Sınavlara hazırlanmak amacı ile satın alınan dergilere
ödenen ücretler vergi iadesi kapsamına giriyor.
Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullara ve kurumlar
vergisine tabi olmayan vakıf üniversitelerine ödenen ücret ve
bağışlar kapsam dışıdır. Piyano, bilgisayar ve bilgisayar CD ve
disketleri gibi eğitim amaçlı yapılan harcamalar eğitim gideri
olmakla beraber, dayanıklı tüketim harcamaları olması nedeniyle
yıllık vergi iadesi kapsamına dahil değildir. Ayrıca, gazete, dergi
ve mecmua alımları gibi harcamalar eğitim giderleri kapsamına
girmez.
Sağlık Giderleri
*İlaç alımı için ödenen ücretler.
*Sağlık malzemesi alımı için ödenen ücretler.
*Hastane giderleri, tahlil, muayene, ameliyat, fizik
tedavi ve diş protezi için ödenen ücretler.
*Sağlık sebebi ile ilgili olarak alınan gözlük ve lens
için ödenen ücretler.
*Doktor raporuna dayandırılarak cilt sağlığına yönelik
ödenen ücretler vergi iadesi kapsamına giriyor.
Sağlık Bakanlığı, SSK ve Üniversitelere bağlı
hastanelere yapılan ödemeler kurumlar vergisinden muaf olmaları
sebebiyle kapsam dışıdır. Diş macunu ve diş fırçası gibi giderler,
sağlık gideri kapsamında kabul edilmediğinden, yıllık vergi
iadesinde dikkate alınmaz.
Gıda Giderleri
*Sigara, alkollü içecek ve evlerde bakılan hayvanlara
alınan yemler dışındaki bütün yiyecek ve içecek maddeleri için
ödenen ücretler.
*Lokanta kantin gibi yerlerde yiyecek ve içecek için
ödenen ücretler.
*Otellere yiyecek ve içecek için ödenen ücretler
(faturada belirtilmesi koşuluyla) vergi iadesi kapsamına giriyor.
(Alkollü içkilerin de içeceklerden ayrılması gerekiyor.)
Giyim Giderleri
*Hazır elbise, ayakkabı, şapka, çorap, kemer ve iç
çamaşırı için ödenen ücretler.
*Kumaş, yün ve tuhafiye giderleri için ödenen ücretler.
*Giyim eşyalarının tamiri ve boyanması için ödenen
ücretler.
*Gelinlik alımı için ödenen ücretler vergi iadesi
kapsamına giriyor.
Kuru temizleme ve temizlik için alınan diğer ürünler
kapsam dışıdır. (Çanta, bornoz ve havlu gibi giderler giyime
müteallik giderler kapsamında olmaması nedeniyle yıllık vergi
iadesine tabi değildir.)
Kira Giderleri
*İkamet edilen konut için yapılan kira ödemeleri vergi
iadesi kapsamına giriyor.
Kira ödemelerinin belgelendirilmesi, banka dekontlarının
ibrazı, bankamatik makbuzlarının ibrazı veya evsahibinin kirayı
tahsil ettiğine dair imzalı bir yazının ibrazı yoluyla da olabilir.
Devlete ait lojmanlarda oturanların kira ödemeleri özel gider
indiriminde kullanılamaz.
EMEKLİLER İÇİN GEÇERLİ - GEÇERSİZ HARCAMALAR
Emeklilerin iade için geçerli harcamaları, çalışanlara göre biraz
kapsamlı. Bildirimde bulunurken çalışanlardan bir diğer farkları
ise, belgelerini gıda, eğitim gibi ayrı ayrı yazma zorunluluklarının
olmaması. Ancak emekliler için 1 yıl boyunca (3 ayda bir) vergi
iadelerini avans olarak aldıklarından, yeterli bildirimi yapma
zorunluluğu doğuyor. Çünkü verilecek bildirim üzerinden hesaplanan
vergi iade tutarından, daha önce ödenen avans mahsup edilecek.
Dolayısıyla aldıkları avansın karşılığı kadar belge toplayamayan
emekli, dul ve yetimlerin aldıkları fazla avans aylıklarından
kesilecek. İşte emeklilerin geçerli olan harcamaları:
*Yiyecek ve içecek giderleri.
*Her türlü giyecek giderleri, bunların bakım, onarım ve
temizleme giderleri.
*Temizlik madde ve malzeme alımları.
*Emekli Sandığı tarafından karşılanmayan her türlü
sağlık giderleri.
*Kitap, gazete ve her türlü eğitim, öğretim, anaokulu
ve kreş giderleri ile servis ücretleri.
*Başlama ve bitme noktaları Türkiye sınırları içinde
olan karayolu ile yapılan yolcu ve yük taşıma giderleri.
*Vekalet ücretleri.
*Otel, motel ve pansiyonlara ödenen konaklama
ücretleri.
*Her türlü (Kadın-Erkek) tuvalet ve ıtriyat madde ve
malzeme alımları.
*Havlu, bornoz, nevresim, kaputbezi, pike ve çarşaf
gibi tüketim malları için yapılan harcamalar.
*Çocuk oyuncukları, şemsiye el çantası için yapılan
harcamalar.
*Plak, teyp ve video bandı ile teyp ve video kaseti
kiralanması için yapılan harcamalar.
*Billuriye ve züccaciye gibi kırılabilir mutfak
eşyaları için yapılan harcamalar.
*Sadece parça alımına ait olmamak kaydıyla dayanıklı
tüketim malları için yapılan bakını onarım giderleri.
*Çiçek alımları, kuaför ve berberlere ödenen ücretler,
fotokopi ücreti, ampul, floresan, ampul ve pil alımları.
*Vergi İade bildirim zarfında belirtilen ikametgaha ait
konutun ısıtılmasında kullanılan (Mazot-motorin hariç) fuel-oil,
kalorifer yakıtı, odun-Kömür, gaz, likit, gaz(LPG), doğalgaz, biogaz,
Jeotermal gibi harcamalara ait yöneticiler tarafından verilen
makbuzlarda belirtilen kalorifer yakıt giderleri ile bu konuta ait
diğer yakacak giderleri.
*İkamet edilen konutun mutfağında kullanılan Doğalgaz,
Likitgaz, (Tüp gaz giderleri) giderleri.
*İkamet edilen konutun içine ait boya, badana, duvar
kağıdı ve işçilik ücreti.
*Tiyatro, Sinema ve Konser verilen yerlere giriş
ücretleri.
*Büyük Kent, Şehir ve Kasaba Belediyelerinin sınırları
içinde yapılan yolcu taşıma giderleri hariç olmak üzere, başlama ve
bitme noktaları Türkiye sınırları içinde olan karayolu ile yolcu ve
yük taşıma ücretleri.
*Elektrik, su ve sıhhi tesisat tamiratına ilişkin
yalnız işçilik ücreti.
*Süs ve ziynet eşyaları (Altın, gümüş, platin, kıymetli
taşlar, pırlanta, zümrüt, yakut, elmas v.s) ile taklit süs eşyası
alımlarının %20'si.
*Vergi iade bildirimi zarfında belirtilen ikametgah
adresine ait konutun kira giderinin %20'si.
*Huzurevleri için yapılan harcamalar (Huzurevi Resmi
Kuruluşa ait ise makbuz veya sair bir belge, özel kuruluşlara ait
ise fatura ile belgelendirilmesi şart)
vergi iadesinde geçerli sayılmaktadır.
Emekliler için geçersiz olan harcama kalemleri ise şunlar:
*İnşaat ve sıhhi tesisat malzeme alımları.
*Dayanıklı tüketim malı alımları, (Mobilya, mefruşat,
halı, kilim, yatak ve örtüsü, yorgan, yastık, battaniye, yer
muşambası, müzik aletleri, tabanca, av ve deniz malzemesi, radyo,
televizyon, video, bilgisayar, buzdolabı, çamaşır ve bulaşjk
makinası, ütü gibi elektrikli ev aletleri, duvar, masa ve kol saati,
dürbün, telsiz, telefon makinası, fotoğraf makinası, resim
tabloları, her türlü mutfak araç ve gereçleri, daktilo ve benzeri
nitelikteki alımlar ile hane halkı tarafından bir yılı aşkın süre
kullanılabilen sair dayanıklı tüketim malları için yapılan
harcamalar).
*Porselen yemek takımları, plastik mutfak eşyası ve
ayna.
*Sigara ile bira dahil tüm alkollü içkiler.
*Hava, deniz ve demiryolu ile yapılan yolcu ve yük
taşıma giderleri.
*Yurtiçi, yurdışı tur (gezi) ücretleri.
*Ticari, zirai ve mesleki kazanca ilişkin harcamalar.
*Otomobil ve benzeri araç alımları ile bunların bakım,
onarım ve yakıt (LPG dahil), park otoyol geçiş ve kiralama
giderleri.
*Gayrimenkul alımları.
*Birden fazla bağımsız bölümü bulunan binaların
müşterek kullanımına ait bölümlerin boya, badana giderleri ile
binanın asansör, su, sıhhi tesisat, kalorifer güneş enerjisi ve
benzeri nitelikteki tesisat ve bunlara ait bakım onarım giderleri
ile kapıcı ücreti.
*Hayvanların sağlık ve beslenmesi için yapılan
harcamalar.
*P.T.T. ve kargo giderleri, noter masrafları ve
elektrik tüketim giderleri.
*Dernek ve kuruluşlara yapılan bağışlar.
*Şehir şebekesine bağlı su giderleri.
*Tutarı itibariyle fatura düzenlenmesi gereken harcama
belgeleri.
*Vergi iade bildiriminin ilgili bölümünde
belirtilmeyen, bakmakla yükümlü olunan kimselere ait harcama
belgeleri.
*Kurumlar vergisinden muaf kurumların (Kantinler gibi)
düzenleyecekleri fatura ve parakende satış fişlerinde "Kurumlar
Vergisinden Muaftır." ibaresi bulunmaması halinde bu belgeler.
*Hamam yıkanma ücreti.
*Düğün davetiyesi ve baskı bedeli, ambalaj kağıt
alımına ilişkin harcamaları.
*Duvar pano, çerçeveli kuru çiçek pano ve oda kokuları
alımları.
*Oyun salonlarındaki seans ücretleri ile bilgisayar ve
atari oyun ücretleri.
vergi iadesinde geçerli sayılmamaktadır.
BUNLARA DİKKAT!
*Vergi iadesi, yalnızca Türkiye sınırları içinde
yapılan harcamaları kapsamaktadır. Yurt dışında yapılan harcamalar
geçerli olmayacaktır.
*En fazla yıllık gelir vergisi matrahı kadar bildirim
yapılabilir. Hesaplanan indirim tutarı, harcamanın yapıldığı yıla
ait ücretin yıllık vergi matrahının % 35'ini geçemez.
*Bir harcama belgesinde birden fazla harcama çeşidinin
olması halinde (örneğin temizlik ve gıda), özel gider indirimine
konu olmayan harcamalar belge toplamından düşülerek, indirime konu
olacak harcama tutarı tespit edilecektir.
*Yazar kasa ve perakende satış fişlerinde üst limit 350
milyon liradır. Bu tutarın üzerindeki harcamaların tamamı vergi
iadesinde kullanılamaz.
*Bildirim yapılan harcamaların abartılı olması,
tüketilmesinin imkansız ya da şaibeli olması durumunda işveren bu
harcamaları bildirimden çıkartabilir.
*Bazı işyerlerinde daha erken olmakla beraber, iade
zarfları en geç 22 Ocak tarihine kadar işverene teslim edilmelidir.
*Emeklilik nedeniyle veya herhangi bir nedenle işinden
ayrılan ücretliler, 1 Ocak tarihinden başlayarak işlerinden
ayrıldıkları tarihe kadar biriktirdikleri özel gider indirimine konu
olan harcama belgelerini işverene bildireceklerdir.
Ölüm nedeniyle işten ayrılan ücretlilerin varislerinden bir
tanesi (kendisi ve diğer varisler adına) 1 Ocak'tan ölüm tarihine
kadar olan harcama belgelerini murisin işverenine ibraz
edebilecektir.
*İşten ayrıldıktan sonra başka bir işte çalışmaya
başlayanlar ise, eski işyerlerinden alacakları ödenen ücretlerin
vergi matrahını, bu matrahtan kesilen gelir vergisini ve bu
vergilerin yatırılmış olduğunu gösteren yazı ve belgeleri, yeni
işyerine teslim ederek, bütün yıl için bildirimi yeni işyerine
yapacaklardır.
*Ücretsiz izin süresinde yapılan harcamalara ait
belgeler yıllık vergi iadesine konu olmaz.
|